De geboorte van een nieuwe gereformeerde kerkfamilie.

De Wereldbond van Gereformeerde en Hervormde Kerken ( WARC) en de Gereformeerde Oecumenische Raad ( REC) verenigden zich samen tot de Wereldgemeenschap van Gereformeerde Kerken ( WCRC, World Communion of Reformed Churches). Dr. Heleen Zorgdrager schreef voor ons een verslag…

Eekhoorntjes hippen over de groene gazons. Mensen in sarongs en shorts lopen tussen de gebouwen, druk met elkaar in gesprek.We bevinden ons op de campus van Calvin College in Grand Rapids, Michigan. De gebouwen dragen namen van de donateurs. Ik herken veel Friese namen. Emigranten die het belangrijk vonden dat hun nageslacht christelijk onderwijs kan volgen. Met het bijbelstudiegroepje vinden we een plekje onder een boom. Zo begint alweer een mooie nieuwe dag tijdens de assemblee van de wereldwijde gemeenschap van gereformeerde/hervormde en presbyteriaanse kerken, de kersverse World Communion of Reformed Churches.

Historische gebeurtenis

Meer dan 1000 buitenlandse gasten, daarvan 300 gedelegeerden, werden in Grand Rapids meer dan hartelijk ontvangen door de Noord-Amerikaanse kerken. Het was een historische gebeurtenis. Twee gereformeerde kerkfamilies, die elkaar eerder meden, zijn verenigd. De meer orthodoxe REC (Reformed Ecumenical Council) en de meer brede WARC (World Alliance of Reformed Churches) zijn opgeheven en vormen nu samen een nieuwe organisatie. De nieuwe organisatie heet een ‘communion’, een gemeenschap, en dat gaat verder dan een raad of een alliantie. ‘Ik geloof dat het Gods bedoeling is dat we samenleven in eenheid en ik dank God voor deze historische dag’, zei WARC president Clifton Kirkpatrick bij het officiële samengaan op 18 juni. De nieuwe World Communion of Reformed Churches omvat 80 miljoen protestanten uit 227 kerken, afkomstig uit 108 landen. De Verenigde Protestantse Kerk in België en de Protestantse Kerk in Nederland zijn nu beide lid van de nieuwe gereformeerde kerkfamilie WCRC.

Mantra en spiritual

Het thema van de assemblee was ontleend aan Efeze 4:2: ‘Eenheid van de Geest door de band van vrede.’ Vooral in de vieringen kon je de rijke diversiteit ervaren van alle loten aan de ‘gereformeerde’ stam. Er waren goed doordachte symbolen en rituelen, en prachtige nieuwe liederen. Het als een mantra gezongen Indiase gebed resoneerde met de uitbundige Afro-Amerikaanse spiritual ‘Dry Bones’. Er zit vitaliteit in deze kerkfamilie, ze is zo wijd en kleurrijk als de hele wereld.

Trommels en geschenken

Indrukwekkend was het begin van de assemblee, toen vertegenwoordigers van de Native Americans, de eerste bewoners van het land, ons welkom heetten. Met hun ‘chiefs’ waren ze gekomen om te zingen, te dansen, te drummen, te spreken. Na aarzelingen, dat wel. Zo lang, in zoveel eeuwen, zijn zwaarden tegen hen gebruikt. Nu kregen ze van de voorzitters van REC en WARC een zwaard van de US marine dat omgesmeed was tot ploegschaar. Spontaan schonk een van de ‘chiefs’ een vredesmedaille aan de nieuwe kerkgemeenschap WCRC. In woord, daad, gebaar, verbeelding werd een poging tot verzoening en herstel neergezet, soms om ademloos van te worden.

Jezus is een Native American

Richard Twiss, van de Rosebud Lakota/Sioux stam, wist de hele vergadering te raken. Hij vertelde de verhalen van vernedering en kolonisatie van zijn mensen en de beschamende rol van zending daarin. En het gaat nog steeds door. Midden op de campus van Calvin College stelde hij moedig aan de kaak hoe studenten van daar naar de reservaten van de Native Americans gaan om te evangeliseren. Ze doen het week na week, en jaar na jaar. Hij zei: ‘Zo hebben de kinderen aan het eind van de zomer 27 keer Jezus gehad. Dat zou toch een keer genoeg moeten zijn. Maar nee hoor, volgend jaar komen ze weer met hun Jezus. En van ons weten die studenten niets. Is het vreemd dat maar 1% van de Native Americans christen is?’ Twiss is trots op de muziek, dans, verhalen, rituelen van zijn volk. In het charisma van die rijke cultuur wil hij het evangelie laten horen. Hij eindigde met een uitspraak om in te lijsten:

 “We have to rescue theology from the cowboys.”

Gemeenschap en gerechtigheid

Twee woorden rolden uit de bus voor het beleid van de WCRC: gemeenschap en gerechtigheid. We zijn geroepen tot gemeenschap. Er zijn verschillen in de kerkfamilie als het bijv. gaat om vrouwen in het ambt, homoseksualiteit, of politieke stellingnames (Israël/Palestina, Zuid-Afrika, Cuba). In een familie ga je daarover het gesprek met elkaar aan en je blijft samen de Tafel delen. Het andere basiswoord is gerechtigheid. Die toon was al door de WARC gezet in Accra 2004. Ze riep op tot profetisch verzet tegen de economische en militaire machten die de wereld naar de afgrond brengen. In Grand Rapids hebben we de Accra-belijdenis als richtinggevend aanvaard, ook al is er vanuit vooral Europese kerken moeite met de eenzijdige voorstelling van de liberale markteconomie (met als centrum het ‘Witte Huis’) als oorzaak van alle onrecht. Corruptie en machtsmisbruik in landen van het Zuiden blijven ongenoemd. Belangrijk echter is dat we met elkaar hebben afgesproken dat de inzet voor gerechtigheid een prioriteit blijft.

Een lach en een traan

Een van de slotdocumenten van de conferentie was een boodschap voor de kinderen. In de vorm van een verhaal werd het beeld opgeroepen van een familie-reünie ‘met al zijn vreugde en verdriet, blijdschap en teleurstelling, lach en een traan.’ Er werd onder andere verwezen naar het feit dat 71 gedelegeerden geen visum hadden gekregen om de Verenigde Staten binnen te reizen. Verdriet overschaduwde het einde van de assemblee toen de Indonesische pianiste en organiste Christina Mandang, die in de vieringen gespeeld had, bij een tragisch ongeval om het leven kwam.

Geen duur kantoor in Genève

Een warm applaus was er voor de nieuwe voorzitter van de WCRC, Jerry Pillay, van de Uniting Presbyterian Church in Zuid-Afrika. Setri Nyomi (Ghana) blijft doorgaan als secretaris-generaal. Er komt een kleine staf in een eenvoudig kantoor in Genève. De staf moet vooral de kerken helpen om kerk te zijn door onderlinge ontmoetingen.

Onvergetelijk blijft voor mij het bezoek aan de Clancy Street Fellowship, een kerk in een achterstandswijk in Grand Rapids. Een diaken wordt bevestigd. Een gespierde vent, afgezakte spijkerbroek, grote tattoo’s op de armen.Hij komt uit de gevangenis, was lid van een street gang. Pastor Carol spreekt de zegen over hem uit. Wij, zondags geklede bezoekers uit Nederland, voelen ons op dat moment met hem gezegend. En het flitst door mij heen: Dit is onze familie, de familie waartoe we geroepen zijn.

Dr. Heleen Zorgdrager, lid van de delegatie van de Protestantse Kerk in Nederland bij de WCRC in Grand Rapids, en relatiebeheerder Europa van de afdeling Zending van Kerk in Actie