Inleiding

Meditaties en studies voor een heel kerkelijk jaar, door Gerard F. Willems

Meedogenloos tikt de tijd voort. Dag in, dag uit. Jaar in, jaar uit. Wij zijn thans overgegaan van het tweede naar het derde millennium. En men vraagt zich af: wat zal dat derde millennium ons allemaal brengen?
Omstreeks het jaar 1000 leefde te Brussel een zekere Guido. Later kreeg hij de eretitel heilige. Veel weten wij niet van de man. Ook hij zat blijkbaar met het probleem van de overgang naar een nieuw millennium. Als koster te Laken was hij een religieus mens. Hij besloot daarom als pelgrim op weg te gaan naar de bron van het christendom. Dit betekende concreet: Rome voor de westerse christenheid, en Jeruzalem voor de oorsprong van alle Kerken. Vele jaren bleef Guido weg. Na zijn terugkeer vestigde hij zich te Anderlecht, waar hij overleed in 1012.
In de zeer oude Romaanse crypte onder de Sint-Guido kerk van Anderlecht kan men waarschijnlijk het graf van de heilige man zien. Men bewaart in ieder geval zijn relieken in de kerk. Ook hebben kunstenaars grote houten beelden van hem gemaakt. Guido wordt uitgebeeld met de klassieke attributen van de pelgrim: een breedgerande hoed en een staf waaraan een veldfles hangt te bengelen. Zo een antieke pelgrimsfles is eigenlijk een uitgeholde peervormige kalebas. De hoed biedt de pelgrim bescherming tegen zon en regen, de staf ondersteunt hem bij het lopen en houdt wilde dieren op afstand, de kalebas geeft heerlijk water om verder te kunnen.

In zekere zin willen wij in dit boek Guido op zijn voettocht achterna. Onze westerse samenleving en ook alle Kerken maken een acute overgangskrisis door. Voor een dergelijke situatie is de remedie van Guido de beste: een nieuwe bezinning over de oorsprong, over de bron waaruit alles voortgekomen is. Als kwetsbare pelgrim met hoed en staf en veldfles, zich laten aanspreken door Rome en Jeruzalem. Juist die kwetsbaarheid van de pelgrim in een onbekende, vreemde wereld, maakt het hem mogelijk dingen te verstaan die aan anderen helemaal ontgaan.
Op zijn voettocht ontmoet de pelgrim in Rome de geschiedenis van de westerse Kerk. Heel wat positieve momenten, zeker, maar aan de andere kant o zoveel hoogmoed en verdeeldheid. De tocht moet verder, naar Jeruzalem. De stad waar Jezus zelf onderwees in de tempel. Wat bedoelt Jezus met die Messiaanse beweging die op hem teruggaat? Kan hij ons helpen in de huidige crisis? Maar nog verder moet de voettocht. Jeruzalem is immers eerst en vooral de heilige stad van het joodse volk, met de tempel en de offers en de feesten en het onderricht. Wat betekent dit voor ons vandaag?
Israël is een pelgrimerend volk. Volgens de Heilige Schriften trekt het driemaal per jaar op de grote feesten naar Jeruzalem. Israël heeft ons het pelgrimeren geleerd. Maar dit volk trekt niet alleen naar zijn tempel. Het trekt ook - en dit is eigenlijk nog belangrijker - als een volk onder weg, door de geschiedenis, door de tijd. Het is op weg naar Gods beloften, naar Gods koningschap over Israël en de wereld. In dit verband heeft het joodse volk ons ook de verwachting geleerd van de Messias. Het is de taak van de Messias het einddoel van de geschiedenis in werking te zetten. Dit alles heeft minder te maken met de ruimte als wel met de tijd, met het einde der tijden, de eindtijd. Zo gaan ook wij op pelgrimstocht door de geschiedenis, door de tijdspanne van ons leven, naar de uiteindelijke voltooiing van alle dingen, het Rijk Gods. Als pelgrims, met brede hoed en staf waaraan de kalebas bengelt, en gefascineerd door Jezus de Christus, op weg naar de nieuwe hemel en de nieuwe aarde. Of kort gezegd, wij zijn in wezen als christenen niets anders dan, pelgrims van de eindtijd.

Bron: Ds. G. Willems, Piers de Raveschootlaan 113 /12, B-8300 Knokke-Heist, +32 (050) 70.07.28