Geen sant in eigen land

Uitzending woensdag 27 januari 2010
VRT/Radio 1 - 20u04
door Frank Marivoet

Mensen leven met vooruitzichten,
maken plannen, hebben dromen,
wensen elkaar het beste toe.

Wordt het wel eens waar,
komt er iets van terecht?
Het kan best wel eens lastig worden.

De afgelopen dagen en weken hebben we veel wensen uitgewisseld. Alle kanalen die het enigszins toelaten werden aangesproken om nieuwjaarswensen te verzenden en te ontvangen.

Die wensen werden soms al eens concreet gemaakt langs aantrekkelijke vooruitzichten, gedurfde plannen of veelbelovende dromen.

Het bedenken van wensen en die onder woorden brengen hoort bij het begin en einde van een periode in het leven. De jaarwisseling is zo'n moment. Wensen en dromen verwoorden doen we trouwens het hele jaar door: bij een geboorte, huwelijk of promotie, het nieuwe huis of een jubileum, bij verjaardagen, de pensionering en ook bij een overlijden. Eigenlijk doen we het dagelijks als we elkaar begroeten met 'goede morgen' of gewoon 'dag' zeggen.

Soms gaan we er vlug over. Maar er zijn ook momenten dat wensen uitwisselen samenvalt met het einde van een levensfase of het begin van een nieuwe start.

Dan kijken we terug op wat voorbij is of afgesloten werd. We blikken vooruit op wat komen gaat, wat zo juist begonnen is. Zo onderstrepen we het belang van die momenten en we bevestigen elkaar daarin.

Hoe we het doen zal een beetje afhangen van onze eigen aard. Maar ieder van ons is op de ene of andere manier gevoelig. Soms blijft het beperkt tot het stil meegenieten van de sfeer en de gezelligheid. Sommigen kunnen het dan weer goed zeggen of schrijven en drukken zich moeiteloos uit in een passend gedicht of een aangrijpende brief. Anderen vertolken hun gevoelens en wensen in een sprekend gebaar of creatieve attentie.

De manier van uitdrukken is bijkomstig. Als we voor onszelf maar de gepaste vorm vinden om ons zo uit te drukken dat de ander ons kan begrijpen. Dan komen we dichter bij elkaar.

Onze wereld mag dan al eigenaardig in elkaar zitten, het zal toch maar zeer uitzonderlijk voorkomen dat er mensen zijn die echt en gemeend het ongeluk van anderen wensen en dit nog uitspreken ook. Dààr zit het probleem niet.

Wensen bedenken en die onder woorden brengen kan best wel eens moeilijk zijn, maar het valt ons geen van allen gemakkelijk om veel verder te gaan dan het uitspreken van woorden. Als we in deze eerste weken van het nieuwe jaar, maar ook in de loop van het jaar zelf, elkaar het allerbeste toewensen, zijn we dan ook bereid iets concreet bij te dragen om die wensen echt werkelijkheid te laten worden?

Willen we en kunnen we, als het erop aan komt, ook garant staan voor hetgeen we hebben uitgesproken? Als we niet van plan zijn mee te werken aan de realisatie, het liever bij mooie woorden en vrome wensen laten, komt onze nieuwjaarswens dan niet kort in de buurt van "veel geluk, maar trek voor de rest uw plan"?

Bij de geboorte van een kindje wensen ouders en familie dat het kleine wezentje van nu, later een gelukkig mens mag worden. Het ouderpaar heeft naar de komst van die baby uitgekeken. Ze hebben over hun kind gedroomd, hoe het er zal uitzien, op wie het zal lijken, en vooral verwacht dat het gezond geboren wordt. Dit zijn geen vage dromen op afstand. Het gaat om een concrete inzet: zorg voor voeding en kleding, aandacht langs liefde en tederheid, het alles meegeven zodat deze kleine mens het leven zal aankunnen.

Dit vraagt inspanning. Zichzelf wegcijferen mag dan wat zwaar of gedateerd klinken, heel vaak hangen voorspoed en geluk, vrede en vreugde in een mensenleven af van de tijd en de aandacht, de inzet en liefde die anderen daarin willen investeren.

Bij het uitwisselen van wensen kunnen we ons niet beperken tot woorden op veilige afstand of tot wensen op basis van vrijblijvendheid. Vervallen we dan niet in afstandelijkheid die ons verhindert nauw betrokken te zijn en te blijven bij hetgeen we zeggen? Glijden we dan niet af naar een niveau van beleefdheidsformules die wel voortkomen uit onze zeggingskracht maar helaas geen beroep kunnen doen op onze daadkracht?

Als Jezus terugkeert in de stad waar hij is opgegroeid, in Nazaret, kondigt hij daar voor iedereen een nieuw jaar aan: het genadejaar van de Heer. Dit verhaal staat in het evangelie van Lucas, in hoofdstuk 4. Jezus is een poosje weggeweest, schrijft Lucas, en op de sabbat gaat hij naar de synagoge. Het is zijn beurt om voor te lezen uit de Schrift. De boekrol ligt open op het gedeelte dat wij nu Jesaja 61 noemen. En daar staat: "armen zullen de blijde boodschap horen, gevangenen wordt vrijlating beloofd, blinden zullen weer kunnen zien, verdrukten worden bevrijd, en iedereen wordt dat genadejaar van de Heer toegezegd".

Alsof de inhoud op zich nog niet sterk genoeg is, voegt Jezus daaraan toe: dit gaat allemaal nù in vervulling, daar ben ik nù mee bezig!

Eerst is er algemene instemming. Maar na wat verklaring en het wijzen op persoonlijke verantwoordelijkheid, slaat de stemming om. De mensen in de synagoge worden woest. Dit timmermanszoontje, wat verbeeldt die zich wel? Ze jagen Jezus de stad uit.

De mensen in de synagoge zullen het ook allemaal anders en beter gewenst hebben. Ze stemmen eerst wel in, maar als het hen dan niet als een geschenk zo maar in de schoot valt, doen ze niet meer mee. Ze moeten zelf de handen uit de mouwen steken en daar hapert het. Hun enthousiasme dooft uit.

Geschenken die zomaar uit de hemel komen vallen zijn zeldzaam. We zullen zelf ons steentje moeten bijdragen. Het aanbod, de uitnodiging om in dit nieuwe jaar voor elkaar genade te zijn, mag ons niet afschrikken. Het is niet te groot of te ingewikkeld, niet alleen bedoeld voor specialisten of idealisten.

Durven we bij onszelf beginnen?

Op welk gebied zijn we arm of waaraan zitten we vast of gevangen? Hebben we wel altijd een goed en correct beeld, inzicht en overzicht, of is onze visie verengd omdat we ons blindstaren of beperkt door ons vooroordeel? Voelen we ons wel goed in ons vel of verdrukken we in onszelf onverwerkte gevoelens en ervaringen zodat we niet toekomen aan het genieten van wat vrijheid is.

Bij armen denken we meteen aan geldgebrek en toch is het ruimer dan materieel achtergesteld zijn. De blijde boodschap, het evangelie, zal ons een eind verder brengen dan louter principes van sociale rechtvaardigheid. De mens leeft niet van brood alleen maar van elk woord dat uitgaat van God. Die woorden vragen ons te beginnen met aandacht en liefde voor elkaar.

We worden niet opgeroepen om celdeuren te openen, al kunnen we daaraan meedoen langs de briefschrijfacties van Amnesty International. Er zitten nog zovele mensen gevangen in denkbeelden, vooroordelen, ideologie of depressie. Wie helpt mee om hier mensen te laten openbloeien tot zelfbeschikking en vrijheid die vrede en vreugde meebrengt?

Een bijdrage aan een blindenorganisatie voor aangepaste gebruiksvoorwerpen en hulpinstrumenten is lovenswaardig. Toch hebben we de opdracht door ons spreken en onze levensstijl mensen de ogen te openen voor nieuwe of andere waarden, voor capaciteiten die nog niet werden ontdekt of aangewend.

Verdrukte volken bevrijden met wapengeweld is hier ook niet bedoeld. In onze samenleving bestaat ook verdrukking in vele vormen: omwille van huidskleur of herkomst, godsdienst of afstamming, seksuele geaardheid. Het onder de duim houden of trachten klein te krijgen van mensen, ook vanuit een democratisch verworden machtspositie, mogen we niet toelaten.

Aanbod en keuze genoeg.

Aan het begin van een nieuw jaar worden van ons geen heldendaden verwacht. Wel dat we eerlijk en duidelijk zijn, dat die mensen die wij een gelukkig en voorspoedig nieuwjaar toe wensen, ook mogen rekenen op onze inzet en op onze nabijheid.

Het zal er dus op aan komen of deze oproep, deze uitdaging ons de oren doet tuiten zoals bij de mensen in de synagoge van Nazaret, en dan maar afhaken, of dat we dag na dag, samen met vele anderen, van 2010 echt een genadejaar van de Heer maken.

---

Wilt u graag de teksten van al onze radio-uitzendingen ontvangen? Neem dan een jaarabonnement voor:

• alle teksten t.t.z. 20 stuks, 2 per maand, want er zijn géén uitzendingen in de maanden juli en augustus. Dan verwach ten wij van u 13,50 EUR op onze rekening met de vermel ding "Alle Teksten".
• mocht u echter alleen de teksten van het "Radiopastoraat" (dus 10 stuks, 1 per maand) willen ontvangen, dan ver wachten wij 8,25 EUR op onze rekening met de vermelding "Teksten Radiopastoraat".

Overschrijving op PCR. 000-0630633-36 van de Protestantse Omroep, 1050 Brussel,
STEUN HET WERK VAN DE PRO MET UW BELANGSTELLING EN GIFTEN!

Verantw.Uitg.:F.Marivoet, C.Meunierstraat 85/0002, 3000 Leuven
Secr.H.Sinnaghel - Oudstrijdersplein 15/101 - 8430 MIDDELKERKE, Tel.: 059/30.84.33