Protestantse Kerken België | Dietrich Bonhoeffer (1906-1945)

Huis van het Protestantisme |  contact |  organigram

Dietrich Bonhoeffer (1906-1945)

Deze theoloog uit Duitsland heeft in België altijd veel aandacht gekregen.

Dietrich Bonhoeffer groeide op in een burgerlijk cultureel gezin met 8 kinderen . Zijn vader was een bekend psychiater en neuroloog aan het Berlijnse Charité ziekenhuis.
Hoewel er onder zijn voorouders theologen en hofpredikers waren, was er toch verwondering toen de briljante Dietrich op zijn 13de aankondigde in de kerk te willen gaan werken . Na het gymnasium studeerde hij theologie in Berlijn en Tübingen .
Jong afgestudeerd, verruimt hij zijn blik met reizen naar Rome en Noord-Afrika, wordt hij vicaris in Barcelona en jeugdpredikant in de arbeiderswijken van Berlijn.

In 1930-31 gaat hij nog studeren aan de Union Theological Faculty in New York en maakt er kennis met de meer pragmatisch aangelegde Amerikaanse theologie, het sociaal Gospel. Hij bezoekt er regelmatig met een zwarte vriend de Abyssian Baptist church en raakt er verslingerd aan de Gospel songs - hoewel hij een perfect klassiek pianist is .

Verscheidene malen maakt hij plannen om naar Ghandi in India te gaan , maar de politieke situatie in Duitsland, de machtsgreep van Hitler in 1933, maakt hem dit innerlijk onmogelijk.
Bonhoeffer sluit zich aan bij de "Bekennende Kirche" , de "Belijdende Kerk", die zich verzet tegen de Ariër wetten en de pseudo-religie van het Nazisme.
Om hiermee innerlijk klaar te komen, aanvaardt hij de predikantsplaats van de Duitse gemeente in Londen. Hier ontmoet hij de Anglicaanse Bisschop Bell, die een grote vriend en medestander wordt in Bonhoeffers verzet tegen Hitler.

Op 1 januari 1935 aanvaardt Bonhoeffer de leiding van de (illegale) predikantenopleiding van de "Belijdende kerk" in Finkenwalde, Pommeren, en zet het werk verder, na de sluiting ervan door het regime in 1937. Hier ontstaat zijn boekje " Gemeenschappelijk Leven ". Hij begin in dit jaar aan zijn " Ethiek" te schrijven. Door zijn activiteit in het verzet vorderde dit heel langzaam. Uiteindelijk is het boek posthuum en onvoltooid gepubliceerd in 1949.

Nog eenmaal in 1939, gaat hij naar de USA om er "summercolleges" te geven, op uitnodiging van vrienden professoren die vermoeden dat hij in gevaar is . Maar spoedig keert hij terug, vanwege een gevoel van vaandelvlucht, een gevoel van bij zijn volk te moeten zijn in deze moeilijke tijden. En de oorlog breekt uit.

Zijn familie behoort tot de upper-class, met relaties in de hoogste militaire kringen. Zo geraakt Dietrich betrokken bij de contraspionage in de "Abwehr" o.l.v. zijn zwager, Hans von Dohnanyi.
Zijn oecumenische contacten en reizen gebruikt hij als dekmantel hiervoor. Zo engageert hij zich meer en meer in de samenzwering om het regime ten val te brengen. Via Bisschop Bell tracht hij van de Britse regering hiervoor steun te krijgen.

Op 5 april 1943 wordt hij gearresteerd naar aanleiding van een deviezensmokkel ontdekt bij Joden die hij geholpen heeft het land te verlaten. Op dit moment maakt de moeder van zijn geliefde Maria von Wedemeyer, 18 jaar, de verloving bekend.
Na de aanslag op Hitler, 20 juli 1944, keren de kansen van Bonhoeffer op een goede afloop van het proces voor hem, zijn broer Klaus en Hans von Dohnanyi.
Hij wordt in september overgebracht naar de zwaar bewaakte politiegevangenis in Berlijn en na januari 1945 is de familie zijn spoor bijster.
Op 9 april 1945 wordt hij in het kamp Flossenburg, Beieren, opgehangen.

De correspondentie vanuit de cel in Berlijn-Tegel met zijn ouders en met zijn leerling en vriend Eberhard Bethge is later door deze laatste uitgegeven onder de titel " Verzet en Overgave". In 1977 geeft Maria, vlak voor haar dood, toestemming om hun correspondentie uit diezelfde tijd te publiceren: " De Bruidsbrieven".

Protestantse Omroep - PR.O. (Televisie-uitzendingen)


Dietrich Bonhoeffer (1906-1945)

Deze theoloog uit Duitsland heeft in België altijd veel aandacht gekregen.

→ lees meer

REY, Jean Max Georges (1902-1983)

Als zoon van Arnold Rey, predikant van de protestantse kerk van Luik en van Hélène Cérard, die uit een Luikse liberale familie stamt, zal Jean heel zijn leven een toegewijd liberaal en protestant zijn.

→ lees meer

Abraham Hans (1882-1939)

Hij werd geboren op 12 februari 1882 in dit huis als zevende kind van protestantseouders.

→ lees meer

Nicolaas de Jonge stichter van het Silo-werk (1845-1898)

De stichter van het Silo-werk, de stads- en landsevangelisatie, ds. N. de Jonge kan men typeren als: “Een geboren ‘evangelist’, een prediker van de ‘blijde boodschap’ zoals weinigen, een man wiens gehele leven opging in de verkondiging dat er een rijke Heiland is, bij wie arme zondaren behoud kunnen vinden, en die allen wil aannemen zonder onderscheid van naam, van kerkgenootschap, van leeftijd, van uitwendige levensomstandigheden, van ontwikkeling, van verleden”.

→ lees meer

Vincent van Gogh (1853-1890)

Het lijkt vreemd om Van Gogh in de Protestantse geschiedenis te vinden, maar toch hoort hij er in zijn vroege jaren in thuis.

→ lees meer

Leopold I (1790-1865)

Leopold I wordt op 16.12.1790 te Coburg geboren als achtste kind van graaf François van Saxen-Coburg-Saalfeld en door de hofpredikant, Dr. Schwartz, in de paleiskapel gedoopt.

→ lees meer

John Wesley (1703 - 1791)

John Wesley werd geboren op 17 juni 1703, vijftiende kind van Samuel Wesley, een predikant in het Engelse Epworth, en Suzanna Wesley, een strenge, maar vrome moeder.

→ lees meer

Filips van Marnix heer van Sint-Aldegonde (1540-1598)

Marnix was in die tijd een heel belangrijke figuur, zowel politiek, als literair. Zijn satirische en polemische teksten in Nederlands en Frans hadden een grote invloed. Hij had veelvuldige contacten met de humanisten. Hij kende Hebreeuws, Grieks en Latijn. Hij maakte dan ook een Psalmvertaling (die reeds in 1591 wordt herdrukt) en een bijbelvertaling. Hij overlijdt te Leiden op 15 december 1598. Hij deed zijn lijfspreuk “Repos ailleurs” duidelijk alle eer aan.

→ lees meer

Guido de Brès(1522-1567)

In 1522 te Bergen (Henegouwen) uit katholieke ouders geboren, werd Guido als zoon van een verver in hetzelfde ambacht opgeleid met zijn broer Christoffel.
Door de gesprekken op het atelier, door de reformatorische geschriften, door de keizerlijke plakkaten kwamen deze jonge mannen in contact met de calvinistische leer.

→ lees meer

Johannes Calvijn (1509-1564)

Jean Cauvin (verlatiniseerd tot Johannes Calvinus > Calvijn) wordt op 10 juli 1509 geboren.

→ lees meer

Keizer Karel en Gent (1500-1558)

Op 24 februari 1500 werd in het Prinsenhof te Gent een prins geboren, die als Karel werd gedoopt. Later regeerde hij als Karel V, en vanaf 1520, als Keizer Karel over de Westerse wereld.

→ lees meer

Menno Simons, vader van de mennonieten (1496-1561)

In 1996 werd de 500ste verjaardag van Menno Simons’ geboorte herdacht. Wie was toch deze bijzondere reformator die tot op heden navolgers heeft? Met dit artikel willen we een korte schets van het leven en denken van de vader van de mennonieten maken.

→ lees meer

William Tyndale (1494 - 1536)

Waar en wanneer William Tyndale werd geboren, is niet met zekerheid te zeggen. Men is het er in het algemeen over eens dat hij in 1494 in het graafschap Gloucestershire het levenslicht zag en in het dorpje Stinchcombe zijn prille jeugd doorbracht.

→ lees meer

Ulrich Zwingli (1484-1531)

Ulrich Zwingli krijgt vooral de leiding in Zwitserland. Dit land werd in een hechtere bond (eedgenootschap) verenigd op raad van de kluizenaar Nikolaas van der Flüe (1418). Een nieuw perspectief werd hiervoor geopend door de daad van Zwingli.

→ lees meer

Maarten Luther (1483-1546)

De ideeën van Maarten Luther, Augustijner monnik te Wittenberg werden middels de (toen nog revolutionair nieuwe) boekdrukkunst en de inwendige correspondentie tussen de verschillende kloosters van zijn orde razendsnel over heel West-Europa verspreid. Mede hierdoor was hem een ander lot beschoren dan bijv. Hus of Wiclif. De heersende kerk heeft deze ‘ketterij’ niet de kop in kunnen drukken. Het uiteindelijke gevolg was een substantiële scheuring in de christelijke kerk van het Westen (NB: In de oosterse Kerk was er geen voedingsbodem voor de gedachten van Luther en de reformatie, omdat deze Kerk in totaal andere begrippen, gedachten en gevoelens haar kerk zijn en geloof beleefde dan de Westerse Kerk) Luther heeft nooit een kerkscheuring beoogd, enkel een ‘reformatie’, een ‘hervorming’, een ‘herbronning’ van de hele kerk. Een kort historisch overzicht van zijn loopbaan moge dit aantonen.

→ lees meer

Hugenoten en het hugenotenkruis

In de 16e eeuw ontstond in navolging van Calvijn in Frankrijk een gereformeerd protestantse stroming. De aanhangers van deze kerkelijke leer kregen de naam Hugenoten.

→ lees meer

Feiten uit het Belgische Protestantisme

Overzicht van feiten uit de geschiedenis van het Belgische Protestantisme (1839 - 1992)

→ lees meer

Onstaan VPKB (Verenigde Protestantse Kerk in België)

Deze historische aantekeningen hebben tot doel een summiere kennismaking met de drie kerkverbanden, die bij de zeven jaar durende éénheidsbesprekingen betrokken waren en hoe deze geleid hebben tot de totstandkoming van die verenigde kerk.

→ lees meer

De geschiedenis van de Kerk tot de Reformatie

In dit artikel vindt u een beknopt overzicht overzicht van de hele Protestantse geschiedenis.

→ lees meer
450 jaar Nederlandse Geloofsbelijdenis

450 jaar Nederlandse Geloofsbelijdenis

Op 27 en 28 november vond er een bijzonder symposium plaats in Brussel. Centraal stond de Confessio Belgica (ook wel Nederlandse Geloofsbelijdenis). Het leven van de opsteller, Guido de Brès, werd belicht, zijn geschrift in die dagen en in de betekenis die wij er nog steeds aan hechten. Ook een nieuw boek over Guido de Brès werd gepresenteerd.

→ lees meer
Doopsgezind jubileumjaar 2011

Doopsgezind jubileumjaar 2011

Voor de Nederlandse doopsgezinden is 2011 bijzonder feestelijk. Met gepaste trots staan zij stil bij het feit dat de doopsgezinde Anne Zernike de eerste vrouwelijke predikant werd, honderd jaar geleden.
Zij vieren dat het tweehonderd jaar is geleden dat de doopsgezinde gemeenten werden verenigd in de Algemene Doopsgezinde Sociëteit (ADS), een verbond, geen synode. Verder herdenken zij dat het Doopsgezind Seminarium, de universitaire predikanten-opleiding, tweehonderdvijfenzeventig jaar geleden werd opgericht en ten slotte schenken zij aandacht aan de 450e sterfdag van Menno Simons, hun geestelijke vader – 2011 jubileumjaar!

→ lees meer
Tussen behouden en vernieuwen

Tussen behouden en vernieuwen

Een notitie over Bijbelvertalen in historisch en oecumenisch perspectief, door dr. Guy Liagre

→ lees meer
Melanchton belangrijke binder in de Reformatie

Melanchton belangrijke binder in de Reformatie

In 2010 is het 450 jaar geleden dat Melanchton stierf in Wittenberg.

→ lees meer
Europa, de publieke ruimte en datgene wat ontbreekt

Europa, de publieke ruimte en datgene wat ontbreekt

België is EU-voorzitter én levert de eerste president van Europa. Een protestantse blik op Europa ...

→ lees meer

Terug naar boven
Verenigde Protestantse Kerk in België
Brogniezstraat, 44
B, 1070 Brussel
T: 02 511 44 71
Neem contact op

Franstalige versie: epub.be