Protestantse Kerken België | 450 jaar Nederlandse Geloofsbelijdenis

Huis van het Protestantisme |  contact |  organigram

450 jaar Nederlandse Geloofsbelijdenis

Op 27 en 28 november vond er een bijzonder symposium plaats in Brussel. Centraal stond de Confessio Belgica (ook wel Nederlandse Geloofsbelijdenis). Het leven van de opsteller, Guido de Brès, werd belicht, zijn geschrift in die dagen en in de betekenis die wij er nog steeds aan hechten. Ook een nieuw boek over Guido de Brès werd gepresenteerd.

Prof. E.A. de Boer presenteert het boek over Guido de Bres

In de nacht van 1 op 2 november 1561 wierp Guido de Brès een belijdend geschrift over de muur van het Doornikse kasteel, een schrijven dat bestemd was voor de Spaanse koning, getuige de begeleidende brief. Hij pleitte daarin voor de vrijheid van de Protestantse godsdienst, die zwaar onder druk stond. De Brès moest dit uiteindelijk in 1567 met de dood bekopen.

In ietwat gewijzigde vorm is deze belijdenis van de Brès later onder meer aangenomen door de synoden van Antwerpen (1566), Emden (1571) en Dordrecht (1618/19). Zo is de 'Nederlandse Geloofsbelijdenis' geboren. In veel protestantse kerken in de wereld functioneert het boekje nog steeds als belijdenisgeschrift, waaronder die van België. En juist vanwege de afkomst uit België is dit geschreven monument van de Protestantse geschiedenis herdacht.

Op 27 en 28 november 2011 is deze herdenking gevierd door middel van een symposium in Brussel, de eerste dag in de Museumkerk, de tweede in de Protestantse Faculteit. Talloze hoogleraren uit binnen- en buitenland lieten hun licht schijnen over de Confessio Belgica, zoals de andere naam is. We staan stil bij twee lezingen van een reeks van in totaal 13. Niet omdat de andere lezingen minder boeiend waren, maar de beide bedoelde verhandelingen gingen op een bijzondere manier in op de actuele politieke betekenis van de Nederlandse Geloofsbelijdenis.

Prof. dr. D. Smit van de universiteit van Stellenbosch uit Zuid-Afrika kreeg op de tweede dag als eerste het woord. Hij verbond de Nederlandse Geloofsbelijdenis aan een Zuid-Afrikaanse belijdenis, die van Belhar, welke in deze dagen eveneens herdacht wordt. Het geschrift van Guide de Brès, zo betoogde hij, is van groot belang geweest voor deze geloofsbelijdenis van Belhar, een belijdenis die de apartheid en elk verschil op grond van ras veroordeelde. Dit geschrift wordt door de VPKB ook als een geldige geloofsbelijdenis aanvaard. Op het moment dat de apartheid in Zuid-Afrika zijn hoogtijdagen kende, beriepen de opstellers van de belijdenis van Belhar zich op Confessio Belgica. Ze herkenden het moment van ontstaan als hun eigen moment: een klimaat van repressie en intolerantie, dat de bron vormde voor een nieuw belijden. Persoonlijk voelden de opstellers, waaronder Allan Boesak, zich geïnspireerd door deze geloofsbelijdenis, die ze actualiseerden door opnieuw Jezus als Heer van de wereld te erkennen. Ook de theologische inhoud van Belhar blijkt sterk beïnvloed door De Brès' geschrift, vooral zijn artikelen over de kerk.

Prof. dr. P. Nullens van de EFT te Leuven ging vooral in op de Brès' beroemde artikel 36. Dat gaat over de overheid en het stelt dat God aan de mensen omwille van hun eigen 'ongebondenheid' een regering heeft gegeven. De taak van die overheid is 'niet alleen zorg te dragen voor de openbare orde en daarover te waken, maar ook de heilige dienst van de kerk te beschermen'. Ook al is de tijd veranderd en zijn de staten onafhankelijk van de religie geworden, er is iets voor te zeggen om ze niet geheel aan hun eigen wetmatigheden over te laten. Nullens beriep zich onder meer op Berkhof, die de 'geestelijke machten', waar Paulus het in zijn brieven wel over heeft (Efeze 2 bijv.), niet alleen negatief ziet, maar ook als de krachten die de schepping bescherming bieden. Een christelijk leven heeft niet alleen oog voor individuele zonden, maar ziet ook de krachten die daar bovenuit gaan. In navolging van artikel 36 is tegenwoordig een morele waakzaamheid nodig, die de menselijke hebzucht tempert en ongebreidelde economische krachten reguleert.

Het zijn twee voorbeelden uit een lange reeks uiteenzettingen. Vele goede dingen zijn er eveneens gezegd over de historische omstandigheden van toen, de eerste ontvangst van de belijdenis, de visie betreffende het ambt, de sacramenten en het Bijbelgebruik in de Confessio.

De initiatiefnemers kijken tevreden terug. En men ziet vooruit. 'Want volgend jaar beleggen we opnieuw een conferentie en dan in Leuven-Heverlee, over 450 jaar Heidelberger Catechismus!'

 

Op de foto presenteert prof. dr. E.A. de Boer het pas verschenen boek ter gelegenheid van dit herdenkingsjaar. Auteurs en titel: E.M. Braekman en E.A. de Boer, Guido de Brès, Zijn leven, zijn belijden, uitg. Kok, Kampen.


Terug naar boven
Verenigde Protestantse Kerk in België
Brogniezstraat, 44
B, 1070 Brussel
T: 02 511 44 71
Neem contact op

Franstalige versie: epub.be